Luzatutako aurrekontuak

🧾 Estatuko Aurrekontu Orokorrak: garaiz, berandu edo luzatuta

Estatuko Aurrekontu Orokorrak Estatuak urtero zenbat eta zertan gasta dezakeen eta zenbat diru-sarrera aurreikusten dituen finkatzen duen legea dira. Konstituzioak Gobernuari agintzen dio proiektua Kongresuan aurkezteko urtea amaitu baino hiru hilabete lehenago gutxienez (134.3 art.), Gorteek urtarrilaren 1a baino lehen onar dezaten. Garaiz iristen ez bada, aurreko urteko aurrekontuak automatikoki luzatzen dira berriak onartu arte (134.4 art.). Orri honek, Estatuko Aldizkari Ofizialarekin, zenbat ekitaldi hasi diren aurrekontu propiorik gabe eta zer Gobernuk aurkeztu behar zuen kontatzen du.

Ekitaldi bakoitza, 1978tik

Estatuak urte bakoitzean aurreko urteko aurrekontu luzatuekin funtzionatu zuen egunak: 0, legea urtarrilaren 1a baino lehen argitaratu bazen; urte osoa, onartu ez bazen. 2026: gaur arte igarotako egunak zenbatzen dira.

Urte erdiko atzerapenak aurreko udazkenetik gertu hauteskunde orokorrak edo Gobernu-aldaketa izan zuten ekitaldietan pilatzen dira (1979, 1983, 1990, 2012 eta 2017): Gobernu irtenak ez du proiektua aurkezten edo Gorteak bozkatu aurretik desegiten dira, eta Gobernu berriak urte erdian onartzen du aurrekontua. 2018an, atzerapena Kongresuan babesik ez izateagatik gertatu zen. Oso-osorik luzatutako ekitaldiak Kongresuak proiektua baztertu zuen edo Gobernuak aurkeztu ere egin ez zuen urteak dira.

Gobernuka

Ekitaldi bakoitza proiektua aurkeztu behar zuen presidenteari egozten zaio: aurreko urteko irailaren 30ean kargu zegoenari, epe konstituzionala amaitzen den egunean. Taula osoaren azken zutabeak, gainera, urtarrilaren 1ean nork gobernatzen zuen erakusten du, hura baita luzapena kudeatzen duena.

Alderdika: behatuak eta esperotakoak

Esperotakoak urtarrilaren 1ean aurrekonturik gabeko ekitaldiak dira, alderdi bakoitzari legozkiokeenak Gobernu guztiek erritmo berean huts egin izan balute, bakoitzari aurkeztea zegokion ekitaldi kopuruaren arabera. 1eko ratioa da esperotakoa; 2, bikoitza; 0,5, erdia.

PSOE esperotakoaren 1,04 aldiz dago, PP 0,54 aldiz eta UCD 1,88 aldiz. Hain ekitaldi gutxirekin, PSOEren eta PPren arteko aldea ez da zoriak azal lezakeena baino handiagoa. Aurrekontu bat aurrera ateratzea, batez ere, Gobernuak Kongresuan gehiengoa izatearen araberakoa da, eta gutxiengoko Gobernuak edo Parlamentu zatikatua dutenak ohikoagoak izan dira 2016tik.

Ekitaldi guztiak

Metodologia eta iturriak

• Iturria: Estatuko Aldizkari Ofizialaren eguneroko sumarioak, datu irekien APIa: «Ley N/AAAA, de …, de Presupuestos Generales del Estado para el año …» titulua duten legeak. Lege bat hainbat zatitan argitaratu bazen, lehenengoaren data hartzen da. Ez dira zenbatzen jada onartutako aurrekontu bat aldatzen edo zabaltzen duten legeak.
• Luzapen automatikoa (Konstituzioaren 134.4 art.): Aurrekontu Legea ekitaldiaren lehen eguna baino lehen onartzen ez bada, aurreko ekitaldikoak automatikoki luzatutzat jotzen dira berriak onartu arte. Luzapenak aurreko urteko kredituak mantentzen ditu, baina ez du uzten kreditu propioa behar duten gastu-politika berririk egiten, eta eguneratzeak (pentsioak, soldata publikoak) errege lege-dekretu bidez egiten dira.
• Egoera: «Garaiz» = ekitaldiko urtarrilaren 1a baino lehen BOEn argitaratutako legea; «Berandu» = ekitaldian zehar argitaratua; «Luzatua» = ekitaldia lege propiorik gabe amaitu zen. Luzapen-egunak: urtarrilaren 1etik legea argitaratu arte (urte osoa, legerik izan ez bazen; gaur arte, abian dagoen ekitaldian).
• Egozpena: aurreko urteko irailaren 30ean kargu zegoen presidenteari, 134.3 artikuluak proiektua aurkezteko ezartzen duen epea amaitzen den egunean. Aukera eztabaidagarria da Gobernua udazkenean edo neguan aldatzen denean (1983ko eta 2012ko ekitaldiak): taula osoak urtarrilaren 1eko presidentea ere ematen du.
• Esperotakoak: 1978tik urtarrilaren 1ean legerik gabeko ekitaldien guztizkoa, alderdi bakoitzak aurkeztu behar zituen ekitaldien arabera banatuta. Gobernu guztiek huts egiteko probabilitate bera zutela suposatzen du, eta hori ez da gertatzen (gehiengo parlamentarioak asko axola du).
• Nazioarteko alderaketa: ez da sartzen; luzapen-arauak edo aurrekonturik gabeko Estatuaren itxierarenak herrialde batetik bestera aldatzen dira, eta ez dago estatistika ofizial homogeneorik.