Kriminalitatea
🚨 Kriminalitatea
Polizia Nazionalak, Guardia Civilek, Mossos d'Esquadrak, Ertzaintzak, Nafarroako Foruzaingoak eta udaltzaingoek ezagutzen dituzten delituak, Barne Ministerioaren arabera.
Bilakaera · biz.
Bilakaera · biz.
Bilakaera · ehunekoa
Nahitako hilketak: Espainia 0,7 EB 1 (2015)ELGA 4,5 (2015)Frantzia 1,3Portugal 0,7 (2022)Alemania 0,9Italia 0,6Maroko 1,7AEB 5,8Txina 0,5 (2020) 100.000 biztanleko · 2023 · Munduko Bankua (WDI, UNODC) Herrialde guztiak →
Zifra guztiak biztanleko ematen dira, bilakaerak biztanleriaren hazkundea soilik isla ez dezan (Espainiak 2 milioi biztanle inguru irabazi zituen 2019 eta 2025 artean); guztizkoa bigarren mailako datu gisa agertzen da. Gertaera ezagunak dira (salatuak edo poliziak aurkituak), ez egindako delitu guztiak: igoera bat gehiago salatzen delako gerta daiteke (sexu-delituekin edo interneteko iruzurrekin gertatu den bezala). Biztanleko tasak ez ditu kontuan hartzen turistak eta bisitariak, delituak jasan eta egiten dituztenak ere: horregatik ateratzen da altua gune turistikoenetan.
Zer delitu eta nola aldatzen diren
2020 konfinamenduaren urtea da. 2019tik, Ministerioak bereiz zenbatzen du zibergaizkileria (internet bidez egindako iruzurrak eta beste delitu batzuk), gainerakoak baino askoz gehiago hazi dena.
Eskala logaritmikoa, kopuruz oso desberdinak diren delituak elkarrekin ikusteko: malda berak hazkunde-erritmo bera adierazten du. Iruzur informatikoak asko ugaritu dira 2016tik, etxebizitzetako lapurretak jaitsi egin dira eta sartze bidezko sexu-eraso ezagunak gehitu egin dira, neurri batean gehiago salatzen direlako.
Europan eta munduan Espainia
Homizidioak herrialdeen artean alderatzeko zifrarik onena dira, eta horietan Espainia munduko kasu gutxien dituzten herrialdeen artean dago: 100.000 biztanleko 0,7, 2023an (EBko mediana: 0,8). 149 herrialdetatik 21. postuan dago, eta EBn 6. postuan, txikienetik hasita. Poliziak erregistratzen dituen gainerako delituetan, Espainia EBko medianaren azpitik dago 6 delitutan eta gainetik 8 delitutan. 100.000 biztanleko 124 preso ditu (EBko mediana: 114).
100.000 biztanleko, herrialde bakoitzaren azken urtea, azken zazpien artean. 1. postua = gutxien duen herrialdea. Herrialde bakoitzak Nazio Batuei (UNODC) jakinarazten dizkion poliziak erregistratutako delituak (Europan Eurostatek erabiltzen duen bilketa bera da); homizidioak, Munduko Bankuarenak, UNODCren datuekin; presoak, UNODCrenak.
Zergatik alderatu behar den kontuz
- Homizidioak dira zifrarik fidagarriena: ia beti erregistratzen dira, eta definizioa antzekoa da toki guztietan.
- Gainerakoak erregistratutako delituak dira, ez egindakoak. Zenbat salatzen den eta herrialde bakoitzak nola zenbatzen duen eragiten die. Jendeak poliziarengan konfiantza gehiago duen tokian edo aseguruak salaketa eskatzen duen tokian, salaketa gehiago egiten dira (horregatik erregistratzen dituzte herrialde nordikoek lapurreta txiki asko).
- Definizioak aldatu egiten dira. Espainian, indarrez edo beldurtuz egindako lapurretak eskuratzeko tirakadak barne hartzen ditu; beste herrialde batzuetan, lapurreta txiki gisa zenbatu daitezke. Suediak Europako bortxaketaren definiziorik zabalenetakoa du. Espainiak interneteko iruzur-salaketa bakoitza iruzur gisa erregistratzen du, eta horiek asko hazi dira 2019tik.
- Ustelkeria edo dirua zuritzeko kasu erregistratu gutxi ez dira ustelkeria gutxi: batez ere zenbat ikertzen den neurtzen dute.
- Ez dago herrialdeen artean alderagarria den delitu-guztizkorik: herrialde bakoitzak falta eta delitu arin desberdinak sartzen ditu. Horregatik delitu bakoitza bere aldetik alderatzen da.
Lurraldearen arabera
20.000 biztanletik gorako udalerriak (2025)
Zerrendaren buruan aireportua, portua edo turismo handia duten udalerriak daude (El Prat de Llobregat, Adeje, Sant Josep de sa Talaia, Calvià...): han bisitarien eta bidaiarien aurkako delitu asko salatzen dira, baina tasa erroldatutako bizilagunen artean baino ez da zatitzen. Tasak, erroldatutako 1.000 biztanleko.
Kondenatuak nazionalitatearen arabera
INEren Kondenatuen Estatistikaren arabera, 2025ean Espainiako nazionalitateko 214.875 heldu eta atzerriko nazionalitateko 91.362 kondenatu zituzten epai irmoz (guztizkoaren 30 %), atzerritarrak egoiliar helduen 14 % diren bitartean.
Nola irakurri konparazio hau
- Atzerritarren tasa gainestimatuta dago. Atzerriko nazionalitateko kondenatuen artean turistak eta igarotzen ari diren pertsonak daude, Espainian bizi ez direnak: zenbakitzailean daude, baina ez izendatzailean, hark egoiliarrak baino ez baititu zenbatzen. Egoera irregularreko atzerritarrak, aldiz, izendatzailean egon ohi dira, errolda ez baitu egoitza-baimenik eskatzen.
- Adinak eta sexuak asko eragiten dute. Edozein herrialdetan, kondenatu gehienak gizon gazteak dira, eta atzerritar biztanleriak gizon gazte gehiago ditu espainiarrak baino. Horregatik, hemen gizonak gizonekin eta emakumeak emakumeekin alderatzen dira (gizonetan, milako 26,3 atzerritarrak eta 9,9 espainiarrak; emakumeetan, 5,1 eta 2,5). Jarraian, adinaren eta Espainian bizi ez diren atzerritarren arabera ere doitzen da.
- Beste faktore batzuk, estatistika honek jasotzen ez dituenak eta azterlanetan aldearen zati bat azaltzen dutenak: errenta-maila, enplegua, ikasketa-maila edo bizilekuko auzoa.
- Kondenatutako pertsonak dira, ez atxilotuak edo ikertuak: epaiketa bat egin da jada. Kondena ematen duen epaitegiaren erkidegoan zenbatzen da.
Adinaren, sexuaren eta Espainian bizi ez diren atzerritarren arabera doituz
INEk kondenatuak sexuaren, adinaren eta nazionalitatearen arabera batera argitaratzen ditu, beraz talde bakoitza bere pareekin alderatu daiteke. Egin daitezkeen doikuntza guztiekin, 2025ean atzerritar helduen kondenatu-tasa espainiarrenaren 2,5 halakoa izatetik 1,5 halakoa izatera igarotzen da.
Adin guztietan atzerritarren tasa altuagoa da, baina aldea handiagoa da gazteen artean eta adinarekin murrizten da. Atzerritar helduen % 25 18 eta 30 urte artekoa da, espainiar helduen % 16ren aldean.
Zer doitu den eta nola
- Doitu gabe (2,5 halako): urte erdian 18 urteko edo gehiagoko egoiliarren artean kondenatuak (15,3 atzerritar milako, 6,1 espainiar milako). Goiko zifra da, baina urtarrilaren 1eko biztanleria erabili beharrean urte erdikoa hartuta, kondenatuak urte osoan zehar zenbatzen direlako eta atzerritar biztanleria azkar hazten delako.
- Adina eta sexua (1,8 halako): sexu- eta adin-talde bakoitzaren tasa kalkulatzen da (18 eta 20 urte arteko gizonak, 21 eta 25 urte arteko emakumeak...) eta berriz osatzen da espainiarrek eta atzerritarrek piramide bera balute bezala: 2025ean Espainiako biztanleria heldu osoarena. Horrela, milako 11,5 geratzen dira atzerritarrentzat eta 6,4 espainiarrentzat. Doikuntza honek atzerritarrak gazteagoak izateak eta gizon gehiago egoteak eragindako aldearen zatia baino ez du kentzen.
- Egoiliar ez diren atzerritarrak (1,5 halako): izendatzaileari gehitzen zaizkio egun arrunt batean Espainian dauden atzerriko bisitariak, kondenatuak izan daitezkeenak baina erroldatuta ez daudenak. Frontur-ekin, egoiliar ez diren bisitari guztiek urtean Espainian egindako gauak batzen dira eta 365 egunez zatitzen dira: egun arrunt batean Espainian dauden 1,7 milioi heldu inguru ateratzen dira, erroldatutako 6,0 milioi atzerritar helduen aldean. Horrela, milako 9,3 geratzen dira. 2016tik aurrera dago datua.
Hirugarren doikuntzaren hipotesiak
- Frontur-ek ematen du zenbat bisitarik egiten duten gau 1, 2 eta 3 artean, 4 eta 7 artean, 8 eta 15 artean edo 15 baino gehiago. Tarte bakoitzaren erdiko puntua hartzen da, «15 baino gehiago» tarterako 25 gau eta gaua igarotzen ez dutenentzat egun erdi.
- Frontur-ek ez du bisitarien adina argitaratzen: % 85 helduak direla eta sexuaren eta adinaren arabera Espainiako biztanleria helduaren moduan banatzen direla suposatzen da.
- Bisitari baten egun bakoitza egoiliar baten egun baten balio berekoa da. Astebeteko turista batek ziur aski egoiliar batek baino aukera gutxiago ditu delitu egiteko (eta hemen epaitua izateko); beraz, doikuntza hau luzeegi gera daiteke.
- Frontur-ek egoitza-herrialdearen arabera zenbatzen du, ez nazionalitatearen arabera: kanpoan bizi diren eta bisitan datozen espainiarrak barne daude. Horregatik ere luzeegi gera daiteke.
- Aurkako norabidean, Espainian erroldatu gabe bizi diren atzerritarrak ez daude inongo izendatzailean. Ez dago zifra ofizialik. 2025eko urtarrilaren 1ean egoera irregularrean zeuden 840.000 atzerritar inguruko zenbatespena (Funcas) erroldatutako biztanleriarekin egiten da hain zuzen; beraz, pertsona horiek zenbatuta daude jada.
Datu hauekin, atzerritarren kondenatu-tasa espainiarrenaren 1,5 eta 1,8 halako artean dago, bisitariak zenbat zenbatzen diren arabera. Estatistika hauek doitzen uzten ez dutena: errenta, enplegua, ikasketa-maila edo bizilekuko auzoa, azterlanetan aldearen beste zati bat azaltzen dutenak, eta atxiloketan, ikerketan edo epaiketan egon daitezkeen tratu-aldeak.
2025ean kondena eragin zuten delituak (kondenatu bat hainbat delitugatik kondena daiteke) eta kondenatuak atzerriko nazionalitatea zuen kasuen ehunekoa. Espainiar nazionalitatea hartu dutenak espainiartzat zenbatzen dira.
Jatorriaren arabera
Immigrazio guztia ez da berdina. Hiru doikuntza berekin, 2025ean egoiliar afrikarren kondenatu-tasa espainiarrenaren 4,0 halakotik 2,1 halakora igarotzen da; amerikarrena, 2,6 halakotik 1,7 halakora; EBko beste herrialde batzuetako herritarrena, 2,0 halakotik 1,1 halakora, eta Europako gainerakoena (Erresuma Batua barne), 1,7 halakotik 1,0 halakora. Asiarrak espainiarrak baino beherago geratzen dira (0,5 halako).
INEren Kondenatuen Estatistikak kontinenteka baino ez ditu multzokatzen: «América» multzoak Hispanoamerika, AEB eta Kanada batzen ditu (egoiliar gutxi), eta «África» multzoak Afrikako iparraldea eta kontinenteko gainerakoa. Bisitariak jatorriaren arabera banatzen dira, Frontur-eko turisten egoitza-herrialdearen arabera. Europar Batasuna eta Europako gainerakoa, 2020tik aurrera.
Herrialdeka: atxiloketak eta ikertuak
Afrikako iparraldea kontinenteko gainerakotik bereizteko, edo Hispanoamerika bereizteko, Barne Ministerioaren atxiloketak eta ikertuak erabili behar dira; horiek herrialdea ematen dute (baina atxiloketak zenbatzen dituzte, ez kondenak). 2025ean 40 atxiloketa edo ikerketa izan ziren 15 urteko edo gehiagoko 1.000 atzerritarreko, eta 10 1.000 espainiarreko. Adinaren eta sexuaren arabera zuzenduta, atzerritarren tasa espainiarrenaren 2,8 halako da: afrikar iparraldekoena 5,1 halako, Saharaz hegoaldeko afrikarrena 2,3, hispanoamerikarrena 2,6 eta asiarrena 1,0. Europarrena, turistak zenbatuta, 1,5 halako da.
Nola irakurri herrialdeko atxiloketak
- Atxiloketak eta ikerketak dira, ez kondenak, ezta pertsonak ere. Pertsona berak urtean hainbat aldiz zenbatu daiteke, eta guztiek ez dute kondenarekin amaitzen. Atzerritarrak kondenetan baino gehiago agertzen dira atxiloketetan.
- Hemen bizi ez dena ere barne dago. Turistak, igarotzen ari diren pertsonak eta oraindik erroldatu gabe dauden atzerritar iritsi berriak atxiloketetan zenbatzen dira, baina ez biztanleerian. Duela gutxi sartze irregular asko izan dituzten nazionalitateetan, aljeriarrarena bezala, edo Ceuta eta Melillatik egunero jende asko igarotzen den nazionalitateetan, marokoarrarena bezala, tasa are gainestimatuagoa dago. «Eta turistekin» zutabea Frontur-ek bereizten dituen herrialdeetarako baino ez dago.
- Adinaren eta sexuaren araberako zuzenketa: Barne Ministerioak atxilotuen adina ematen ez duenez, nazionalitate bakoitzaren piramideari Espainiako kondenatuen adin- eta sexu-kurba aplikatzen zaio, eta ikusitakoa espero zenarekin alderatzen da.
- Hispanoamerika Amerika da Brasil kenduta. Atxiloketetan AEB eta Kanada barne daude, Barne Ministerioak ez dituelako bereizten, baina biztanleriatik kentzen dira: 100.000 egoiliar inguru dira, 4 milioi hispanoamerikarren aldean. 15 urteko edo gehiagoko 15.000 egoiliar gutxienez dituzten herrialdeak baino ez dira erakusten.
- 2020an Mossos d'Esquadra sartu ziren estatistikan eta 2025ean Ertzaintzaren ikertuak: zifrak bat-batean igotzen dira urte horietan nazionalitate guztietan.
Espainia Europan
Eurostat-ek hogei bat Europako herrialdek argitaratzen dituzten kondenatuak nazionalitatearen arabera biltzen ditu. 2024an Espainiako atzerritarren kondenatu-tasa espainiarrenaren 2,6 halako zen, eta 1,9 halako adinaren eta sexuaren arabera zuzenduta. Atzerritar biztanleriaren % 5 gutxienez duten 15 herrialdeetatik, 5 herrialdetan Espainian baino aldea handiagoa dago (mediana 1,8 halako da).
Nola egin den Europako konparazioa
- Eurostat-en nazionalitatearen araberako kondenatuak (crim_just_ctz), nazionalitate bereko 15 urteko edo gehiagoko biztanleriaz zatituta (migr_pop1ctz). «Zenbat halako» herrialde bakoitzaren barruan alderatzen da, herrialde bakoitzak kondenak bere erara zenbatzen dituelako (Alemanian, adibidez, atzerritarrak soilik egin ditzakeen atzerritartasun-delituak barne daude; Espainian egoera irregularrean egotea ez da delitua).
- Eurostat-ek ez du kondenatuen adina ematen. Adinaren eta sexuaren arabera zuzentzeko, herrialde bakoitzeko naziokoen eta atzerritarren piramideari Espainiako kondenatuen adin- eta sexu-kurba aplikatzen zaio. Horrela kalkulatzen da talde bakoitzean zenbat kondenatu espero litekeen adinagatik eta sexuagatik soilik. Espainian, metodo honek 1,9 halako ematen du, INEren datu osoekin egindako zuzeneko doikuntzaren ia berdina.
- Ez da turisten arabera doitzen herrialde batean ere. Espainiak, Austriak, Greziak edo Portugalek bisitari asko jasotzen dituzte biztanleko; beraz, haien zifra beste batzuenena baino pixka bat puztuagoa dago.
- Atzerritarren % 5 gutxienez duten eta 2018tik datuak dituzten herrialdeak baino ez. Letonia kanpoan geratzen da: han «atzerritar» gehienak betidanik bizi diren egoiliarrak dira, Letoniako nazionalitaterik gabe. «Presoak: halako» zutabeak presoak (prebentiboak barne) modu berean alderatzen ditu, adinagatik zuzendu gabe.
- Suedia edo Herrialde Baxuak bezalako herrialdeek ez dute datu hau Eurostat-en argitaratzen. Gainera, han etorkin askok laster hartzen dute nazionalitatea eta atzerritar gisa zenbatzeari uzten diote, Espainian nazionalitatea hartu dutenak espainiartzat zenbatzen diren bezala.
Iturriak eta oharrak
- Barne Ministerioa – Kriminalitatearen Atari Estatistikoa: 2010etik erkidego eta probintziaka ezagututako arau-hauste penalen urteko seriea, eta hiruhileko Kriminalitate Balantzea, 20.000 biztanletik gorako udalerriekin (urte osoa 2019tik). 2019an Balantzearen sailkapena aldatu zen; beraz, ez da aurreko urteekin alderatzen.
- INE – Kondenatuen Estatistika: helduak (25704 eta 49050 taulak), Zigortuen Erregistro Zentraletik abiatuta, INE – Kondenatuak sexuaren, adinaren eta nazionalitatearen arabera (25645 taula), adinaren araberako doikuntzarako, eta INE – Biztanleriaren Estatistika Jarraitua (56942 taula), urtarrilaren 1eko biztanleria nazionalitatearen, sexuaren eta adinaren arabera lortzeko. 18 urteko edo gehiagoko biztanleria eta adin-tarte bakoitzekoa, bost urteko adin-taldeetatik abiatuta hurbildua.
- INE – Frontur (23987 eta 23984 taulak): egoiliar ez diren bisitariak egonaldiaren iraupenaren arabera eta turistak egoitza-herrialdearen arabera, egun arrunt batean Espainian zenbat dauden eta nondik datozen zenbatesteko.
- Barne Ministerioa – Atxiloketak eta ikertuak (03007 eta 03001 taulak): atxilotu eta ikertu atzerritarrak nazionalitatearen arabera eta guztizkoa, eta INE – Biztanleria nazionalitate-herrialdearen arabera (56936 taula) izendatzailerako.
- Nazio Batuak – UNODC: poliziak erregistratutako delituak motaren arabera eta presoak UN-CTS inkestari erantzuten dioten herrialde guztietan, eta intentzioz egindako homizidioak Munduko Bankuarenak, UNODCren datuekin.
- Eurostat: Europako herrialde bakoitzeko kondenatuak (crim_just_ctz) eta presoak (crim_pris_ctz) nazionalitatearen arabera, eta biztanleria nazionalitatearen, sexuaren eta adinaren arabera (migr_pop1ctz).
Datuak eguneratuta duela 8 minutu