Publicidade activa
📋 Publicidade activa: publican as administracións o que lles obriga a lei?
Desde 2014, a Lei 19/2013 de transparencia obriga todas as administracións a publicar pola súa conta, sen que ninguén o pida, unha lista de informacións no seu portal de transparencia: quen manda e canto cobra, que normas prepara, que contratos e subvencións concede, os seus orzamentos e contas, o seu patrimonio. É o que se chama publicidade activa. Esta páxina reúne as avaliacións oficiais que din, entidade por entidade, en que medida se cumpre.
A resposta curta
Non existe unha avaliación única e homoxénea para todas as administracións de España. Cada órgano de control (o Consello de Transparencia e Bo Goberno e os consellos ou comisionados autonómicos) avalía o seu ámbito, co seu propio método e calendario, e case todos publican os resultados en informes en PDF ou Word, non en datos.
Con datos oficiais reutilizables pódese ver hoxe: o Portal de Transparencia da Administración Xeral do Estado (2021-2025), oito comunidades e cidades autónomas e once concellos avaliados polo Consello de Transparencia (2020-2021), e todo o sector público de Canarias, incluídos os seus 88 concellos, desde 2016. As puntuacións de avaliadores distintos non son comparables entre si.
Evolución · porcentaxe
Evolución · de 10
Evolución
Que obriga a lei
A Lei 19/2013 (arts. 5 a 8) agrupa as obrigas en tres bloques, e as leis autonómicas de transparencia engaden outras para as súas administracións e concellos:
- Información institucional, organizativa e de planificación: funcións, normativa, organigrama, responsables e a súa traxectoria, plans e programas co seu grao de cumprimento.
- Información de relevancia xurídica: directrices e instrucións, anteproxectos de lei e proxectos de regulamento, memorias e informes dos expedientes normativos.
- Información económica, orzamentaria e estatística: contratos (incluídos os menores), convenios, encomendas, subvencións e axudas, orzamentos e a súa execución, contas e informes de auditoría, retribucións de altos cargos, compatibilidades, bens patrimoniais e estatísticas de calidade dos servizos.
A información debe ser clara, estruturada, actualizada e reutilizable (art. 5). Incumprir estas obrigas de forma reiterada é infracción grave segundo a lei estatal (art. 9.3), pero na práctica as sancións son excepcionais: os órganos de control recomendan e avalían, non multan.
Quen avalía e que publica
| Órgano de control | A quen avalía | Que publica por entidade | Úsase aquí? |
|---|---|---|---|
| Consello de Transparencia e Bo Goberno (CTBG) | AXE e sector público estatal, órganos constitucionais, partidos, sindicatos, entidades subvencionadas; e as comunidades e cidades autónomas con convenio (Asturias, Cantabria, Castela-A Mancha, Estremadura, A Rioxa, Ceuta e Melilla; Madrid en 2020-2021) e algúns dos seus concellos | Índice de Cumprimento da Información Obrigatoria (ICIO, 0-100 %, metodoloxía MESTA) nun informe Word por entidade; sen táboa de datos | Si: Portal da AXE, 8 comunidades e 11 concellos |
| Comisionado de Transparencia de Canarias | Todo o sector público canario (Goberno, cabidos, concellos, universidades e os seus entes) e entidades privadas subvencionadas | Índice de Transparencia de Canarias (ITCanarias, 0-10) nunha táboa Excel con todas as entidades desde 2016 (CC BY 4.0) | Si: sector público |
| Consello da Transparencia da Rexión de Murcia | Administración rexional, concellos e o seu sector público (autoavaliación verificada, baseada en MESTA) | Informe executivo en PDF con resultados agregados por tipo de entidade; as notas por concello só aparecen en gráficos | Non: non hai datos por entidade reutilizables |
| Síndic de Greuges de Catalunya | Administracións catalás (Lei 19/2014) | Informe anual e informes individuais en PDF; índice de desenvolvemento da publicidade activa (IDPAC) en fase piloto desde 2024 | Non: informes en PDF por entidade, sen táboa |
| Consellos e comisionados de Andalucía, Aragón, Castela e León, Comunidade Valenciana, Galicia, Navarra, País Vasco e outros | A súa comunidade e as súas entidades locais | Memorias anuais, plans de control e inspección e resolucións, en PDF; non atopamos un índice de cumprimento publicado por entidade | Non |
Tamén hai rankings da sociedade civil (Dyntra, o Mapa Infoparticipa da Universitat Autònoma de Barcelona, os antigos índices de Transparencia Internacional España). Non se usan aquí: non son fontes oficiais e non comprobamos que a súa licenza permita reutilizar os datos.
Administración Xeral do Estado
O CTBG avalía cada ano o Portal da Transparencia da AXE. O ICIO mide, para cada obriga, se a información se publica e con que calidade (forma, data de actualización, accesibilidade, reutilización).
As cinco avaliacións corresponden a Gobernos de Pedro Sánchez, así que non permiten comparar partidos no Goberno central. O CTBG avalía ademais cada ano, por separado, centos de organismos, empresas e fundacións do sector público estatal; as súas notas están en informes individuais e aínda non se incorporaron.
Comunidades autónomas e concellos avaliados polo CTBG
As comunidades que non crearon o seu propio órgano de control asinaron un convenio para que o CTBG vixíe a súa transparencia. En 2020 o CTBG avaliou os seus portais e en 2021 revisou se aplicaran as súas recomendacións.
Todas melloraron tras as recomendacións. Con só oito comunidades, gobernadas por catro partidos distintos, non ten sentido comparar partidos: calquera diferenza pode deberse a unha soa comunidade.
Os concellos avaliados polo CTBG son poucos e non forman unha mostra representativa (escolleunos o Consello). Aínda así, mostran o lonxe que pode quedar un concello grande de cumprir: 5 de 11 seguían por debaixo do 50 % na revisión de 2021.
Canarias: todo o sector público, entidade por entidade
Canarias é a única comunidade que publica cada ano e en datos abertos a nota de todas as súas administracións. O Comisionado de Transparencia envía un cuestionario sobre as obrigas da lei canaria (máis esixente ca a estatal), comproba as respostas nos portais e calcula o Índice de Transparencia de Canarias (0 a 10). Unha entidade que non enche a avaliación figura como incumpridora.
As dúas últimas avaliacións non son anos naturais: «2022/23» abrangue 2022 e o primeiro semestre de 2023; «2023/24», o segundo semestre de 2023 e 2024. A nota móstrase sobre 100 para comparala coa escala da gráfica (7,5 de 10 = 75).
A mellora é clara: a nota media dos concellos pasou de 3,1 na primeira avaliación a 8,9 na última. Parte da subida reflicte que as entidades aprenden a responder o cuestionario, e moitas xa están no máximo, así que as notas altas distinguen pouco entre elas.
Concellos, 2025
A escala de cor comeza en 50: por debaixo, todos se ven en vermello. Un municipio en gris non rendeu a avaliación.
Goberno de Canarias e cabidos
Os cabidos non se atribúen a un partido: aínda non hai un rexistro oficial dos seus presidentes en SpainFacts.
Empresas, organismos e fundacións públicas
Onde máis se incumpre non é nas administracións, senón nos seus entes dependentes: empresas públicas, fundacións, consorcios e corporacións de dereito público, que tamén están obrigados.
Entidades que non renderon a avaliación nas dúas últimas edicións
Por partido
A comparación só é posible cos concellos canarios: son 88, avalíanse todos, co mesmo método, desde 2016. Para cada concello e avaliación calcúlase a nota esperable: a media dos concellos canarios do seu mesmo tamaño (menos de 5.000, de 5.000 a 20.000 e máis de 20.000 habitantes) nesa mesma avaliación. Despois compárase a nota media dos gobernados por cada partido coa súa esperable.
Só partidos con polo menos 20 avaliacións; os concellos que non renderon a avaliación non teñen nota e non entran no cálculo. O intervalo de confianza calcúlase co número de municipios distintos, non de avaliacións, porque as notas dun mesmo concello en anos seguidos non son independentes. «Sen detalle na fonte» agrupa alcaldías elixidas en listas que o rexistro oficial etiqueta de forma xenérica; «Independentes e locais», agrupacións de electores. Unha diferenza entre partidos non proba que se deba ao partido: inflúen o persoal, os medios técnicos, a illa e a persoa que goberna.
Para as comunidades autónomas e o Goberno central non hai mostra suficiente: unha soa avaliación por comunidade e ano, e no caso do Estado un único Goberno en todo o período avaliado.
Que falta
- Non hai unha avaliación homoxénea para toda España. Cada órgano de control avalía o seu ámbito co seu método: a nota dun concello canario (ITCanarias) e a dun cántabro (ICIO do CTBG) non se poden comparar.
- A maioría dos órganos autonómicos non publica notas por entidade en datos abertos. Murcia, Cataluña, Andalucía, Castela e León e outros publican memorias e informes en PDF, ás veces coas notas só en gráficos. Se algún publica os seus resultados por entidade nun formato reutilizable, incorporarase.
- Os máis de 8.100 concellos de España non se avalían de forma sistemática, agás en Canarias. O CTBG avaliou 11 en 2020-2021.
- O sector público estatal (organismos, empresas e fundacións) si ten nota por entidade nos informes do CTBG, pero en documentos individuais. En 2025 o CTBG avaliou 225 destas entidades, cun ICIO medio de só o 38,9 % (nota do CTBG). É a próxima ampliación viable.
- As avaliacións miden se a información está publicada e como, non se é veraz nin completa no seu contido.
Metodoloxía e fontes
- Consello de Transparencia e Bo Goberno – Avaliación: Índice de Cumprimento da Información Obrigatoria (ICIO) da metodoloxía MESTA, lido do texto de cada informe definitivo (.docx): Portal da Transparencia da AXE (2021-2025), comunidades e cidades autónomas con convenio (avaliación de 2020 e revisión de 2021) e os seus concellos avaliados. O CTBG revisa directamente cada portal e puntúa, para cada obriga, se se publica o contido e os seus atributos de calidade (forma, actualización, accesibilidade, reutilización). Orixe dos datos: Consello de Transparencia e Bo Goberno (reutilización segundo a Lei 37/2007).
- Comisionado de Transparencia de Canarias – Puntuacións: táboa mestra de puntuacións do sector público do Índice de Transparencia de Canarias (XLSX, CC BY 4.0), desde a avaliación de 2016. Combina o cumprimento da información obrigatoria, a calidade do soporte web e a transparencia voluntaria (metodoloxía). A entidade enche un cuestionario e o Comisionado verifícao. Móstrase sobre 100 (nota por 10) só para debuxala xunto ao ICIO; as dúas escalas non son equivalentes.
- Municipios: os nomes do Comisionado cásanse co código INE por nome (seis cunha forma distinta, a man). Poboación do padrón do INE do ano avaliado.
- Atribución a partidos: concellos, alcalde en funcións ao final do período avaliado segundo o rexistro de alcaldes do Ministerio de Política Territorial (para a avaliación «2022/23», o 1 de xuño de 2023, antes das corporacións saídas das eleccións de maio); comunidades e Estado, presidente en funcións o 31 de decembro do ano avaliado (ITCanarias) ou o 30 de xuño do ano da avaliación (CTBG). Os partidos agrúpanse en familias políticas.
- Obrigas legais: arts. 5 a 9 da Lei 19/2013, de transparencia, acceso á información pública e bo goberno; en Canarias, a Lei 12/2014, de transparencia e de acceso á información pública.
Datos actualizados hai 8 minutos