Decretos lei
📜 Decretos lei: gobernar por decreto
O real decreto lei é unha norma con rango de lei que aproba o Goberno, non as Cortes. A Constitución (art. 86) só o permite en caso de extraordinaria e urxente necesidade, prohíbelle tocar certas materias (dereitos fundamentais, institucións do Estado, réxime electoral…) e obriga a que o Congreso o convalide ou o derrogue nos 30 días hábiles seguintes. Esta páxina conta, co Boletín Oficial do Estado, cantos aproba cada Goberno e que parte da lexislación se fai por esta vía.
Evolución
Evolución · porcentaxe
Cantos se aproban cada ano
Decretos lei aprobados cada ano, coloreados segundo o partido do presidente que máis tempo gobernou ese ano. 2026 só inclúe o que vai de ano.
O número de decretos lei non depende só de quen goberna: os anos con máis decretos coinciden a miúdo con crises (2012, en plena crise financeira; 2020, coa pandemia), e os anos electorais, coas Cortes disoltas parte do ano, teñen menos leis e, polo tanto, unha porcentaxe de decretos lei máis alta.
Que parte da lexislación se fai por decreto
Para non depender de canta lexislación se aproba cada ano, a gráfica mostra a porcentaxe de decretos lei sobre o total de normas con rango de lei do Estado (decretos lei máis leis e leis orgánicas das Cortes). Un 50 % significa que por cada lei aprobada nas Cortes o Goberno aprobou un decreto lei.
Por Goberno
Cada decreto lei atribúeselle ao presidente en exercicio o día en que o aprobou o Consello de Ministros (a data que figura no seu título). Para comparar mandatos de distinta duración, a táboa dá a media por ano gobernado.
Por partido: observados fronte a esperados
Contar sen máis favorece a quen menos gobernou. A táboa compara os decretos lei de cada partido cos esperados se todos os Gobernos desde 1977 aprobasen decretos lei ao mesmo ritmo, repartidos segundo o tempo que gobernou cada un. Unha ratio de 1 é o esperable; 2, o dobre; 0,5, a metade.
O PSOE aprobou 0,91 veces os decretos lei que lle corresponderían polo tempo gobernado, o PP 1,00 veces e UCD 1,47. Esta comparación ten unha limitación importante: o uso do decreto lei medrou cos anos, así que os Gobernos máis recentes saen prexudicados fronte aos primeiros. Por iso convén mirar tamén a comparación dentro da mesma época: desde 1997, nos anos completos gobernados por un só presidente, PP e PSOE alternáronse no poder.
Convalidados e derrogados
O Congreso debe votar cada decreto lei nos 30 días hábiles seguintes á súa publicación. Se o convalida, segue en vigor (e pode ademais tramitalo como proxecto de lei para emendalo); se o derroga, deixa de estar en vigor. Desde 1979, o Congreso derrogou 16 decretos lei. En 15 casos non se atopou no BOE a resolución do Congreso: 4 son dos últimos 60 días (pendentes de votación) e o resto, sobre todo dos primeiros anos, cando a resolución non sempre se publicaba no BOE con ese título.
Todos os decretos lei
Metodoloxía e fontes
- Fonte: sumarios diarios do Boletín Oficial do Estado, API de datos abertos, desde xullo de 1977. Tómanse os reais decretos lei e as leis da sección I (Xefatura do Estado) e as resolucións do Congreso dos Deputados que ordenan publicar a convalidación ou derrogación de cada decreto lei. Cada norma cóntase unha vez aínda que o BOE a publique en varias partes.
- Data e Goberno: a data é a da disposición (a do Consello de Ministros, que figura no título), non a de publicación; o decreto atribúeselle ao presidente en exercicio ese día, tamén se estaba en funcións. Presidencias: Adolfo Suárez (UCD) ata o 26 de febreiro de 1981, Leopoldo Calvo-Sotelo (UCD), Felipe González (PSOE), José María Aznar (PP), José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE), Mariano Rajoy (PP) e Pedro Sánchez (PSOE; en coalición con Unidas Podemos e despois Sumar desde xaneiro de 2020).
- Rango de lei: a porcentaxe compara decretos lei con leis e leis orgánicas das Cortes (incluída a de orzamentos). Non inclúe os decretos lexislativos (textos refundidos que o Goberno aproba por delegación das Cortes) nin as leis autonómicas.
- Esperados: total de decretos lei desde o 5 de xullo de 1977 multiplicado pola parte dese tempo que gobernou cada partido. Supón un ritmo constante, cousa que non ocorre (ver o texto).
- Convalidación: antes da Constitución (29 de decembro de 1978) os decretos lei non necesitaban convalidación do Congreso; por iso as contas de estado comezan en 1979.
- Comparación internacional: non se inclúe. Cada país ten figuras distintas (decreti-legge en Italia, ordonnances en Francia, medidas provisórias no Brasil…) e non hai unha estatística oficial homoxénea.