Sector primario

🌾 Sector primario

Agricultura, gandaría e pesca: en que é España a primeira da Unión Europea e en que non. Cada produto mídese pola súa cota no total dos 27 e compárase co peso de España na poboación da UE (10,9 %): unha cota do 50 % é 4,6 veces «o que lle tocaría» por habitantes. Os valores en euros van por habitante e descontada a inflación.

Onde España é primeira da UE

Dos 64 indicadores de produción, superficie, cabana, pesca e exportación que se comparan aquí, España é a primeira da UE en 34 e está entre as tres primeiras en 56: é 1.ª en 19 de 34 indicadores de cultivos, 4 de 9 de gandaría, 3 de 5 de pesca e acuicultura e 8 de 16 de exportación. As cotas máis altas en produción son as de aguacate (71 %), almendra (70 %), ajo (67 %), mandarina y pequeños cítricos (60 %), aceituna (58 %), limón y lima (58 %). En 41 indicadores a cota de España é polo menos o dobre do seu peso en poboación.

A táboa completa, co posto e «veces o seu peso en poboación» (cota de España dividida entre o seu peso na poboación da UE; 1 é o que lle tocaría por habitantes). O ano é o último con datos de case todos os países; a última columna dá o primeiro país, ou o segundo cando España é a primeira.

Onde España queda lonxe dos primeiros postos (cultivos e gandaría, do peor ao mellor): patata (7.º), leche de vaca (7.º), maíz en grano (6.º), manzana (5.º), trigo (5.º), girasol (5.º), cereales (4.º).

A horta de Europa

España produce o 23,3 % das hortalizas frescas (con melón e amorodo) da UE, 301 kg por habitante fronte a 141 de media na UE, e o 31,5 % do valor da froita (con cítricos, uva e oliva). En exportacións de 2025 é a 1.ª en hortalizas (28,1 % do que exportan os 27, incluído o que se venden entre eles) e a 1.ª en froitas e froitos secos (27,9 %); en cítricos chega ao 56,5 %. En tomate o primeiro produtor é Italia: España ten o 23,9 %.

Nas exportacións, os Países Baixos saen inflados porque reexportan desde Róterdam o que importan de fóra; e todas as cifras inclúen o comercio dentro da UE.

Aceite de oliva

Segundo a Comisión Europea, na campaña 2024/25 (outubro a setembro) España produciu 1.421 miles de toneladas, o 66,0 % do aceite da UE e 29,1 kg por habitante. Desde 2013/14 a súa cota media é do 63,6 %; a máis baixa foi a de 2022/23 (47,8 %), con 666 miles de toneladas, e o máximo de produción, 1.790, acadouse en 2018/19.

A campaña 2025/26 é aínda unha estimación: 1.302 miles de toneladas, o 63,7 % da UE e o 37,8 % da previsión mundial do COI.

Fóra da UE, o Consello Oleícola Internacional (COI) dá para 2024/25 unha produción mundial de 3.572 miles de toneladas: España, con 1.419, foi a primeira e produciu 2,8 veces o da segunda, Turquía. España é tamén a primeira exportadora da UE: o 57,8 % do aceite que venden os 27 en volume e o 51,6 % en euros.

O prezo en orixe do virxe extra nos mercados españois, en euros de 08/2026, tocou teito en 01/2024 con 9,85 €/kg; en 08/2026 estaba en 3,59 €/kg, fronte a unha media de 4,14 €/kg de hoxe entre 2015 e 2019.

Viño

España ten o maior viñedo do mundo: 919 miles de hectáreas en 2025, o 13,1 % do total mundial segundo a OIV. En viño é a 3.ª produtora do mundo (28,7 millóns de hectolitros, o 12,6 %) e a 2.ª exportadora en volume (19,6 millóns de hectolitros); en valor exporta 3,0 miles de millóns de euros, fronte a 11,2 de Francia e 7,8 de Italia.

A diferenza está no prezo: en 2025 o viño que exportou España saíu a 1,50 € por quilo (case o mesmo que por litro), fronte a 3,70 € o italiano e 8,62 € o francés.

Ollo coas contas agrarias: o «valor do viño» de Eurostat deixa a España nun 5,4 % da UE porque só conta o viño que elaboran as propias explotacións; en España a maior parte fano adegas e cooperativas fóra da rama agraria e contabilízase como uva vendida. Para comparar viño é mellor a OIV ou o viñedo.

Gandaría

España é a primeira da UE en carne de porcino (24,0 %, por diante de Alemania) e en carne de ovino (27,3 %). Ten 682 porcos por cada 1.000 habitantes, fronte a 291 na UE. A súa cota en porcino pasou do 14,6 % en 2004 ao 24,0 %. En aves é a 2.ª (13,7 %, tras Polonia) e en bovino a 3.ª (11,2 %). O punto débil é o leite: é a 7.ª, co 4,7 % da UE e 139 kg de leite de vaca entregado por habitante, menos da metade da media (325 kg).

A cabana ovina só a publican os países con máis de 500.000 ovellas, e a carne é a sacrificada en matadoiro (non inclúe a que se exporta en vivo).

Pesca e acuicultura

España é a primeira da UE en capturas, en acuicultura (en toneladas: o 24,4 %, sobre todo mexillón) e en arqueo da frota (24,4 % da capacidade). En número de barcos é a 3.ª (8.324 buques): os seus barcos son máis grandes que a media. En valor da acuicultura a primeira é Francia e España ten o 18,6 %.

Nas capturas hai que ter coidado: varios países deixaron de publicar en Eurostat (en 2024 faltan IE, LV, PT). Sobre os que publican, España pescou o 23,9 % (665 miles de t); sumando ao total o último dato coñecido dos que faltan, a cota prudente é do 20,0 %, que é a cifra que convén usar. Por habitante (13,6 kg) España é a 6.ª: a primeira é Dinamarca, con 78 kg.

O que vale o campo

A rama agraria (agricultura e gandaría, sen pesca nin silvicultura) produciu en 2025 1.483 € por habitante en España, fronte a 1.198 € na UE-27; de valor engadido, unha vez restados pensos, fertilizantes, enerxía e demais consumos, quedan 842 € por habitante (557 € na UE). Entre os 9 países que se comparan aquí, España é a 2.ª por habitante; a primeira é Países Bajos. Sen o efecto dos prezos (en volume), a produción por habitante medrou un 19,0 % desde 2005.

A renda agraria por unidade de traballo a tempo completo (o que queda para remunerar o traballo, a terra e o capital, en euros de 2020 descontada a inflación) foi en España de 40.493 € en 2025, fronte a 24.580 € de media na UE.

Por produtos, o valor da produción confirma o ranking en toneladas: España é a primeira en aceite de oliva, froitas e porcino, e queda lonxe en leite e no viño das contas agrarias.

Por comunidade e provincia

O sector primario (agricultura, gandaría, silvicultura e pesca) xerou en 2024 o 3,0 % do valor engadido de España (4,1 % en 2000), 928 € por habitante. As comunidades onde máis pesa son Extremadura, Castilla-La Mancha, Aragón; en Aragón é onde máis produce por habitante (2.573 €). Por provincia (2023), as de máis peso son Almería (17,4 %), Huesca (16,6 %), Lugo (13,6 %), Cuenca (13,2 %), Salamanca (12,2 %); en 7 provincias supera o 10 %.

Eurostat só dá por comunidade os cultivos herbáceos. En cereais, Castilla y León, Castilla-La Mancha, Aragón reúnen o 70,6 % da colleita española de 2024:

Metodoloxía e fontes

• Produción de cultivos: Eurostat apro_cpsh1 (produción colleitada a humidade UE e superficie) e, por comunidade, apro_cpshr.
• Gandaría: apro_mt_pann (carne sacrificada en matadoiro, peso en canal), apro_mt_lspig, apro_mt_lssheep e apro_mt_lscatl (cabana de novembro-decembro) e apro_mk_cola (leite entregado ás centrais).
• Pesca: fish_ca_main (capturas en peso vivo), fish_aq2a (acuicultura) e fish_fleet_alt (frota a 31 de decembro). Irlanda, Letonia e Portugal non publican capturas nos últimos anos: a cota prudente suma ao total o seu último dato coñecido.
• Valor da produción e renda agraria: contas económicas da agricultura de Eurostat, aact_eaa01 (a prezos básicos), aact_eaa04 (volume) e aact_eaa06 (renda real por UTA). Euros de hoxe: España co IPC do INE; para comparar países, todos co seu deflactor do PIB (nama_10_gdp).
• Exportacións: Eurostat Comext (DS-045409), a todos os destinos, incluído o comercio dentro da UE.
• Por comunidade e provincia: valor engadido bruto da rama A, Eurostat nama_10r_3gva, que reproduce a Contabilidade Rexional do INE. Poboación do INE e de Eurostat (nama_10_pe).
• Aceite de oliva: produción por campaña e prezos en orixe da Comisión Europea, Agri-food data portal (a última campaña é unha estimación; o prezo do mes é a media das cotizacións semanais dos mercados do país, en euros de hoxe co IPC de España). Produción mundial: Consello Oleícola Internacional, Olive sector statistics (decembro de 2025), cifras citadas con fonte.
• Viño e viñedo no mundo: OIV, State of the World Wine Sector in 2025 (maio de 2026), cifras citadas con fonte.
• Cotas: España sobre a suma dos 27 países con dato, no último ano con datos de case todos (cobertura de polo menos o 97 %). «Veces o seu peso en poboación» = cota de España / peso de España na poboación da UE-27.