Construción

🏗️ Construción

A construción foi o motor e despois o lastre da economía española. En 2006 chegou a xerar o 12,4 % do valor engadido de España, fronte ao 6,2 % de media na UE, e en 2007 daba traballo a 2,78 millóns de persoas, o 13,1 % dos ocupados. Tras o estoupido da burbulla, a actividade real do sector caeu ata o 53 % da de 2007 en 2014. En 2025 pesa o 5,9 % (UE: 5,6 %) e España ocupa o posto 12 de 27 países da UE. As cifras van por habitante e, as de euros, descontada a inflación (euros de 2025). A vivenda que se empeza e se remata cada ano está en Obra nova.

O auxe e a caída

En 1995 a construción xa pesaba máis en España que na UE (9,3 % do valor engadido fronte a 6,2 %). En 2007 era o país dos 27 onde máis pesaba e concentraba o 13,1 % do emprego, fronte ao 7,7 % europeo. O peso máis baixo desde entón foi o de 2024, o 5,6 %. En 2025, co 5,9 % do valor engadido e o 7,1 % do emprego (UE: 5,6 % e 6,7 %), España é a 12.ª de 27.

Sen o efecto dos prezos (en volume), o valor engadido da construción española era en 1995 o 67 % do de 2007; tocou fondo en 2014 co 53 % e en 2025 está no 62 %. No conxunto da UE está no 85 % de 2007. Por habitante, o valor engadido do sector pasou de 3.672 € en 2007 a 1.835 € en 2025, en euros de hoxe.

Emprego

Segundo a EPA, no 2.º trimestre de 2026 traballaban na construción 1,64 millóns de persoas, 33,3 por cada 1.000 habitantes e o 7,2 % dos ocupados. A comezos de 2008 eran 2,68 millóns (58,1 por 1.000 habitantes); o mínimo da serie foi 20,1 no 1.º trimestre de 2014. En 2007, cos datos anuais de Eurostat, España tiña 61,5 ocupados no sector por 1.000 habitantes fronte a 35,0 na UE; en 2025, 32,5 fronte a 32,8.

A taxa de paro do sector, calculada cos parados que deixaron o seu emprego na construción hai menos dun ano, pasou do 9,9 % a comezos de 2008 a un máximo do 28,6 % no 1.º trimestre de 2012; no 2.º trimestre de 2026 é do 5,1 %.

Na Seguridade Social, a construción tiña en setembro de 2026 1,50 millóns de afiliados de media (30,5 por 1.000 habitantes e o 7,0 % de todos os afiliados), un 2,7 % máis que un ano antes. O 28,1 % son autónomos, fronte ao 31,7 % de xaneiro de 2021. Desde xaneiro de 2026 a Seguridade Social clasifica coa nova CNAE-2025, o que pode dar pequenos saltos.

Obra pública

A licitación oficial é o orzamento das obras que sacan a concurso as administracións (con IVE). En 2025 sumou 514 € por habitante en euros de 2025: 139 € do Estado (incluídas as súas entidades públicas, como Adif, Aena ou Portos, que achegan 90 €) e 374 € dos «entes territoriais», que nesta estatística suman comunidades autónomas e concellos sen separalos. O 60 % foi obra civil e o resto edificación. O máximo desde 1996 foi 1.461 € en 2006 e o mínimo, 161 € en 2012.

Os datos desde 2024 son provisionais.

A parte do Estado depende do Goberno central. Cada barra coloréase co partido que gobernaba a 1 de xullo dese ano; é unha descrición, non unha explicación: cada período coincide cunha fase distinta do ciclo económico. Con Gobernos do PP (14 anos da serie) a licitación do Estado foi de 208 € por habitante e ano de media, e con Gobernos do PSOE (16 anos), de 252 €. A máis alta foi de 531 € por habitante en 2008 e a máis baixa, 56 € en 2020.

Por comunidade, en 2025 as que máis licitación recibiron por habitante foron Extremadura (824 €), Castilla y León (810 €), País Vasco (756 €), e as que menos, Castilla-La Mancha (275 €), Comunidad de Madrid (338 €), Región de Murcia (415 €). O 1,7 % do total de España non se pode asignar a ningunha comunidade (obras que abranguen varias) e non aparece no mapa. A columna do partido é a do Goberno autonómico, pero a licitación territorial mestura a da comunidade coa dos seus concellos.

Canto se constrúe

Os colexios de aparelladores visaron en 2025 proxectos de 2,83 vivendas de obra nova por cada 1.000 habitantes (139 mil). En 2006, en plena burbulla, foron 19,4 por 1.000 (866 mil vivendas); en 2013, só 0,73. A superficie para construír pasou dun máximo de 3,60 m² por habitante a 0,60 m².

Por comunidade, en 2025 onde máis vivendas novas se visaron por habitante foi en Comunidad Foral de Navarra, Andalucía, Comunidad Valenciana e onde menos, en País Vasco, Cantabria, Cataluña (de 3,9 a 1,9 por 1.000 habitantes). A estatística non inclúe Ceuta nin Melilla.

Para comparar con Europa hai que usar os permisos de construción de Eurostat, que non son o mesmo que os visados: para España, Eurostat dá 200 mil vivendas con permiso en 2025, fronte a 139 mil visadas, porque o INE lle envía outra fonte (licenzas municipais). As dúas series non se poden mesturar. Cos permisos, España foi en 2025 a 12.ª de 27 países, con 4,1 vivendas por 1.000 habitantes fronte a 3,6 na UE.

O cemento dá outra medida da actividade. En 2006 España consumiu 1.260 kg por habitante; en 2013, 231 kg, e en 2025, 337 kg (en 1995 eran 641). Exportouse o 17 % do producido.

Produción e custos

O índice de produción da construción de Eurostat mide a actividade en volume. En 2024 a de España estaba no 46 % da de 2007 (UE: 90 %); o mínimo foi o 43 % en 2022. Por ramas, en 2025 a edificación estaba no 39 % de 2007 e a enxeñaría civil, no 41 %.

Coidado con 2025: o total sobe un 26,2 % e a construción especializada un 32,1 %, mentres que a edificación varía un 3,4 % e a enxeñaría civil un -7,3 %. Ese salto semella unha ruptura da serie e non se debe ler como un auxe.

Construír unha vivenda nova (materiais e man de obra) custaba en 2025 un índice de 118,9 (2021 = 100), fronte a 92,2 en 2020. Descontada a inflación xeral, o índice está en 100,4: se pasa de 100, construír encareceu máis que o resto de prezos desde 2021. O máximo real foi 103,6 en 2022. España non publica en Eurostat un índice de custos propio: a súa serie de custos é a mesma que a de prezos de produción. Na UE, o prezo de produción da vivenda nova estaba en 2025 en 124,2.

As empresas

En 2024 había en España 8,8 empresas de construción por cada 1.000 habitantes (UE: 9,0; posto 18 de 27), con 3,1 ocupados de media cada unha (UE: 3,4). Cada persoa ocupada xerou 49,5 mil euros de valor engadido, o 92 % da media da UE (53,7 mil); en Alemaña, 64,1 mil; en Francia, 61,4, e en Italia, 59,2.

España ten tamén algunhas das maiores construtoras do mundo. No ranking Global Powers of Construction 2025 de Deloitte aparecen 7 grupos españois entre as 100 maiores construtoras cotizadas do mundo por ingresos, 4 deles entre os 50 primeiros; o mellor situado é ACS (10.º do mundo), que obtén fóra de España o 91,8 % das súas vendas.

Por comunidade

En 2024 a construción xerou o 5,7 % do valor engadido de España (12,0 % en 2007), 1.751 € por habitante en euros de hoxe. Onde máis pesa é en Illes Balears (8,0 %), Extremadura (7,0 %), Principado de Asturias (6,8 %), e onde menos, en Comunidad de Madrid, Cataluña, La Rioja. Todas as comunidades pesan hoxe menos que en 2007; a maior caída é a de Andalucía, que pasou do 14,6 % ao 6,4 % (-8,2 puntos).

Metodoloxía e fontes

• Peso na economía e comparación coa UE: Eurostat, contas nacionais por rama nama_10_a10 (VEB a prezos correntes e en volume encadeado) e nama_10_a10_e (emprego); poboación, nama_10_pe. Construción = sección F da NACE.
• Emprego: INE, Enquisa de Poboación Activa, ocupados por sector e provincia (táboa 65354) e parados por sector do último emprego (táboa 65331), CNAE-2009, desde 2008. A taxa de paro do sector é unha aproximación: os parados que deixaron o seu emprego hai máis dun ano non teñen sector. Afiliados: Seguridade Social, afiliados medios por actividade (Réxime Xeral e Autónomos).
• Licitación oficial: Ministerio de Transportes e Mobilidade Sustentable, licitación oficial en construción, por comunidade vía ISTAC (E20004A_000001); a parte das entidades públicas estatais, do Banco de España, Boletín Estatístico, cadro 23.9. Orzamento con IVE no ano en que se licita. «Entes territoriais» = comunidades autónomas + entidades locais (a fonte aberta non as separa). Partido do Goberno a 1 de xullo de cada ano.
• Visados: visados de dirección de obra dos colexios de aparelladores (Ministerio de Transportes), por comunidade vía ISTAC (E20006A_000002) desde 2000 e para España desde 1992 no Banco de España, cadro 23.8. Permisos: Eurostat sts_cobp_a (vivendas en edificios residenciais sen residencias colectivas); non son comparables cos visados.
• Cemento: Banco de España, cadro 23.11 (datos de Oficemen e do Ministerio de Industria). Consumo aparente = produción + importacións − exportacións; só anos completos.
• Produción e custos: Eurostat sts_copr_a (índice de produción, corrixido de calendario, 2021 = 100, rebasado a 2007 = 100) e sts_copi_a (custos e prezos de produción da vivenda nova). O salto de 2025 no total e na construción especializada de España trátase como posible ruptura de serie.
• Empresas: Eurostat, estatísticas estruturais de empresas sbs_ovw_act (empresas, ocupados e valor engadido; euros correntes do ano, só para comparar países). Grandes construtoras: Deloitte, Global Powers of Construction, cifras citadas con fonte (ingresos en millóns de dólares correntes, só os que dá a fonte).
• Comunidades: Eurostat, VEB rexional nama_10r_3gva, que reproduce a Contabilidade Rexional do INE.
• Euros constantes: IPC do INE (euros de 2025); entre 1996 e 2001, enlazado co IPCA de España de Eurostat (prc_hicp_aind). Antes de 1996 non se dan cifras en euros. Poboación do INE (comunidades) e de Eurostat (España e UE).